19 Май 2012 | Сенбі

Әдебиет

Әдебиетте тізім жасау бар

Жас қазақ: Кеше ғана Нобель сыйлығын швед ақыны Томас Транстремер иемденді. Орыстың ақын-жазушылары «бұл жолы да Нобель сыйлығы өз иесіне берілмеді», – дейді. Шын мәнінде, бұл сөздің астарында швед әдебиетін менсінбеушілік жатыр. Біздің кейбір қаламгерлер: «Қазақтың ақын-жазушысы бұл сыйлықты жүз жылдан соң алатын шығар», – деп қалжыңдайды. Неге біз қазақ әдебиетін, қазақ жазушысын насихаттай алмаймыз? Жас қазақ: Кеше ғана Нобель сыйлығын швед ақыны Томас Транстремер иемденді. Орыстың ақын-жазушылары «бұл жолы да Нобель сыйлығы өз иесіне берілмеді», – дейді. Шын мәнінде, бұл сөздің астарында швед әдебиетін менсінбеушілік жатыр. Біздің кейбір қаламгерлер: «Қазақтың ақын-жазушысы бұл сыйлықты жүз жылдан соң алатын шығар», – деп қалжыңдайды. Неге біз қазақ әдебиетін, қазақ жазушысын насихаттай алмаймыз?
Әмірхан Балқыбек: Орыс қаламгерлерінің швед әдебиетін «менсінбеуінің» астарында шовинистік көзқарас жатуы мүмкін. Әйтпесе, әлем әдебиетінде швед әдебиетінің салмағы әжептәуір. Сондай-ақ, Нобель сыйлығын беруде белгілі бір ұстаным бар. Мысалы,  орыс әдебиетінде Нобель сыйлығына бірден-бір лайықты жазушы  Валентин Распутин делінеді.  Ол – ұлтшыл, шовинист жазушы. Кезінде Сібір өзендерін Қазақстанға бұруға қарсы болған қаламгер. Бәлкім, оның көзқарасы Нобель сыйлығының «қағидасына» сәйкес келмейтін шығар? Сосынғы үміткері Василий Белов та – жақсы жазушы. Бірақ нағыз шовинист. Ол Сербияда христиандар мен мұсылмандар соғысқан кезде христиан әлемін қорғап, тіпті сонда әскер апарып, батасын беріп қайтты. Бітістірудің сөзін айтпады, «мұсылмандарды қырыңдар» деді. Енді мұндай жазушыға Нобель сыйлығын қалай беруге болады? 
Аманхан Әлім: Мен Нобель сыйлығына, жалпы сыйлыққа қарап қалған халықты түсінбеймін. Швед әдебиеті тұрмақ, чукчаның әдебиеті де – мықты әдебиет. Әдебиет халықтың санына қарап бағаланбауы тиіс. Орыстың өзімшіл жазушыларының айналасындағы аз ұлттың әдебиетін көргісі келмеуі – өздерінің соры. Нобель сыйлығы  кімге және не үшін берілетінін бәріміз де білеміз. Мысалы, Солженицынды алайық. Оның шығармасын түпнұсқада –орыс тілінде оқыдым. Өз басым оны үлкен суреткер деп есептемеймін. Ол –  публицистиканы шебер меңгерген адам. Мәселен, «ГУЛАГ» туралы Кеңес Одағы кезінде айтуға да, жазуға да  болмайтын. Солженицын шетелде жатып, сол мәселені көтерді. Сөйтіп, швед академиясының көңілінен шықты.
Белов, Залыгин, Распутин – бәрі де ұлттық бағыттағы  жазушы. Олардың бәрін «шовинист» деп кінәлауға болмайды. Солардың бірде-бірі Солженицын секілді шовинистік көзқарасын білдірген жоқ. «Қазақстанның пәлен облысы Ресейге қарау керек немесе Қазақстанды құшағымыздан босатпауымыз керек», – деген пікір айтқан жоқ. Бірақ ұлттық мүддесін қорғауда оларға жан жетпейді. Әмірхан, ұлтын жақсы көретін жазушыны тым жек көре беруге болмайды.
Әмірхан Балқыбек: Шынын айтқанда, қазір орыс әдебиетінің басынан  бақ кетіп тұр. Орыстар қаншама ұлтты уысында ұстаймыз деп жүріп, ұлттық тұрғыда өздерін  әлсіретіп алды. Сергей Залыгин: «Қаншама ұлттың көзін ашамыз, өрге сүйрейміз деп жүріп, өзімізді шаршатып, шашыратып алдық. Бұл – трагедия», – деп жазады. Ал Вадим Кожинов болса: «Біздің орыс әдебиетінің түбіне шығармашылық одақтарға қаптап кеткен еврейдің ортаңқол жазушылары жетті»,  – дейді. Кезінде айналасындағы ұлттарға экспансия жасаса, қазір соның зардабын тартып жатыр. Орыс әдебиетіндегі танымал қаламгерлердің көпшілігі өзге ұлт өкілдері.
Бүгінде орыстың ұлттық  әдебиеті ауылды жерде ғана оқылады, ал  Мәскеу мен Петербор секілді ірі қалаларда тасада қалуда. Олар, керісінше, қазақ әдебиетіне ілтипатпен қарайды. Себебі, біздің әдебиет ұлттық тамырынан әлі ажырай қойған жоқ.  
Аманхан Әлім: Өкінішке қарай, біз ұлттық ақын-жазушымызды өзге тілге аудара алмай жатып, Нобель сыйлығын алғымыз келеді. Нобель сыйлығын ұлт жазушысына бермейді.  Нобель сыйлығын Бунин қалай  алды? Ол эмиграцияда жүргені үшін ғана алды. Қалихан ағам: «Мен қазақ үшін ғана жазам», – дейді. Дұрыс сөз. Сол Нобель сыйлығы неге керек?
Әмірхан Балқыбек: Аманхан аға, Нобель сыйлығы Достоевскийі,Толстойы бар орыс әдебиетіне керек болғанда, қазаққа неге қажет емес? «Жүз жылдық жалғыздықтың» авторы Гарсиа Маркес Нобель сыйлығын алып еді, кішкентай Колумбияны әлем таныды. Жапон жазушылары Кавабата Ясунари, Кэндзабуро ОЭ Нобель сыйлығын алып еді, бүкіл әлемнің назары аралда жатқан мемлекетке ауды. Жапон жазушысы бірінен соң бірі өзге тілге аударыла бастады. «Нобель сыйлығының берілуінде саясат бар», – деп біржақты қарауға болмайды.
Аманхан Әлім:  «Қазақ әдебиетін неге насихаттай алмаймыз» дейсің. Бұл аударма мәселесіне байланысты. Шын мәнінде, көбіне ортаңқол дүниелер аударылып келді. Қазақ поэзиясын аударған Соловьев, Кузовлева деген кімдер? Олар – ортаңқол ақын, ортаңқол аудармашы. Қадыр ақынның өлеңдерін А.Кушнер тәржімалады. Ол  да үлкен ақын болып саналмайды, бір ортаның көтермелеуімен, қолпаштауымен шыққан. Бір кезде Абайды аударуды Дудинге берді. Абай кім, Дудин кім? Дудиннің Абайды тәржімалауға тісі қайдан батсын?! Сол кезде «Лениншіл жасқа» «Алтынды жасытпайық» деп Михаил Дудиннің аудармасын сынап, мақала жаздым. Бірақ сөзіме құлақ асқан пенде жоқ. Нашар аудармасына пәлен мың ақшаны алып кетті. Толстойдың: «Өзін тұлға санаған адамның өтірігін де шындық деп қабылдаймыз» деген сөзі бар. Өкінішке қарай, біз де кейбір тұлғалардың өтірігін  шындық деп қабылдаймыз. Біреу ортаңқол ақын Дудинге аудартқысы келді, аудартты. Аудармаға ешқашан салдыр-салақ қарауға болмайды.   
Кезінде ұстазым, орыстың ұлы  ақыны Юрий Кузнецовқа  «Абайдың өлеңдерін аударыңызшы», – деп ұсыныс жасағанмын. Себебі, Абай – ұлт ақыны, Кузнецов та – ұлт ақыны. Ұлттық ақынды ұлттық ақын ғана аудару керек.  Кузнецов Абайдың біраз өлеңін орысшаға тәржімалады, кейіннен оған аудартпады. Әрине, Кузнецов ренжіді.
Әмірхан Балқыбек: Аманхан аға, Дудин – нашар ақын емес, мықты ақын. Бірақ оның табиғаты Абайды аударуға келмейді. Оның аудармасын оқыған адам кәмпит жегендей болады. Бірақ поэзия  – кәмпит емес. Есенинді екінің бірі аудара алмайтыны секілді, Абайды да кез келген жақсы ақын аудара алмайды. Шынымды айтсам, Юрий Кузнецовтың да Абайды өз деңгейінде аудара алатынына күмәнім бар. Ол, меніңше, Жұмекен Нәжімеденовтің өлеңдерін тәржімалай алар еді. Темірхан Медетбек ағамыз бір мақаласында: «Жұмекеннің өлеңдерінің жолма-жол аудармасы Кузнецовқа беріліпті. Сонда ақын: «Өлеңім Кузнецов секілді ұлы ақынның қолына түсті ғой, енді жолым болатын болды» деп қатты қуанды», –  деп жазады. Кейіннен Жұмекен ағамыз қайтыс болып кетті де, қадағалайтын ешкім болмады. Өкінішке қарай, біздің тағы бір мықты ақынымыз орысқа, орыс тілі арқылы әлемге танылмай қалды.
Аманхан Әлім: Кузнецовпен бір әңгімелескенімде: «Аманхан, Жұмекен – өте күрделі, терең  ойлы ақын екен», – деп шығармашылығын жоғары бағалады. «Әй, қайдам, аудару қолымнан келер ме екен, себебі, стихиямыз сәйкеспейді», – деп еді.
Әмірхан Балқыбек:  Жұмекенді өз деңгейінде аудару сол ақынның ғана қолынан келетін. Ол –  шығармашылыққа өте үлкен жауапкершілікпен қарайтын ақын еді. Ақын өз аудармашысын  таппаса, өте қиын. Мұқағалидың өлеңін тәржімалау үшін аудармашы Қарасазды көруі керек. Мұқағали өскен орта мен ақынның табиғатын білуі керек. Мұқағалидың орыс тілінде жарық көрген кітабын оқып шықтым. Біздің ұлы ақынымызды, тіпті орыстың ортаңқол ақынынан да төмен етіп жіберіпті.
Аманхан Әлім:   Мұқағалиды Курганцев тәржімалады. Ортаңқол аударма. Бірде грузин қаламгерлерімен дастарқандас болдым. «Сендер бақыттысыңдар, грузин әдебиетін Пастернак, Ахматова аударды» –  деп едім, олар: «Керісінше, Аманхан, қазақ бақытты. Аудара алмауының  себебі, қазақтың ұлт ақыны көп. Олар аудармасында біздің ұлттық ерекшелігіміздің түгін қалдырмады. Өздерінің стиліне, менталитетіне салып тәржімалады. Ұлттық табиғатымыз, ұлттық бет-бейнеміз жоқ», – деп қамықты.
Ілияс Жансүгіровтің поэзиясын Евгений Винокуров, Михаил Луконин аударды. Олар І.Жансүгіровтің поэзиясының табиғатын, жалпы қазақтың болмысын түсінбеген. Ілиясты аудару үшін қазақтың сөзінің астарын білу керек. Біздің көңілшектігіміз, кеңшілігіміз сонда: «аударасың» деп кез келген ақынға бере саламыз. 
Кезінде Әдебиет институтында оқып жүрген кезімізде сабақ үстінде әрқайсымыздың өлеңімізді талдайтынбыз. Герейхан деген ингуш жігіті өлеңді өз тілінде және орыс тілінде жазатын. Ол талдауға орысша жазған өлеңін ұсынды. Сонда ұстазымыз Юрий Кузнецов: «Герейхан, сен ингушше жазған өлеңіңді жолма-жол аудармасымен әкел. Біз сенің поэзияңнан ұлттық ерекшелігіңді көргіміз келеді. Біздіңше, әтештің айдары айды елестетеді.  Сен тау-тастың арасында өскенсің, бәлкім, оны тас етіп көретін шығарсың?! Аманханның өлеңінде «сүйекті үй», «үйрекбас ер» деген тіркес бар. Бұлар, таза қазақы оралымдар. Бұндай түсінік орыстарда жоқ», – деді. Ұстазымыз «Алла берді, сүтсіңді қасиеттен өрмей, жүре келді оқу-тоқу арқылы қалыптасқан қабілет-қарымнан  (талант десе де болады) өрген ақын-жазушы шығармашылығы өзге тілді қанша меңгерсе де, ештеңені толыққанды бітіре алмайды. Сондықтан, өз ана тілдеріңде жазыңдар», – дейтін.
Орыс әдебиетшілері «Біздің тілімізді бұзып жүрген орысша жазатын өзге ұлттың ақын-жазушысы», – деп ренжиді. Ана тілінде емес, орысша жазатын танымал ақын-жазушылар аз емес. Мысалы, Олжас Сүлейменов. Өз басым, Олжастың «АЗ и Я»-сын жетістік-кемшілігіне қарамай, белгілі бір кезеңде өз миссиясын орындаған ғылыми-шығармашылық еңбек деп білемін. Соған қарамай, ол қазіргі көзбен қарағанда соншалықты толыққанды кесек дүние емес.
Әмірхан Балқыбек: Сіз Олжас туралы теріс көзқарастағы пікір айтып, біраз жасты ол кісіге қарсы қойдыңыз. Ал Олжас Сүлейменов те, «АЗ и Я»-да – әлдеқашан өз бағасын алған ұлы тұлға, кесек дүние. Өзімізге өзіміз тас атқанды қою керек .
Аманхан Әлім: Мен жастарды ешқашан Сүлейменовке қарсы қойғаным жоқ. Оған деген көзқарасымды мерзімді басылымдарда жазып  жүрмін. «АЗ и Я»-ны жоққа шығарған ешкім жоқ. Кеңес одағы кезіндегі жабулы қазанның қақпағын ашып, буын шығарған еңбек. Ол сонысымен құнды. Үлкен әдебиетті бір-екі тұлға ғана жасамайды. Алдымызға бір-екі тұлғаны қоямыз да, соған қарап көзімізді ашып, жұмып «сұмдық» деп таңғаламыз. Біреуге табынудан арылуымыз керек.  Әмірхан, Олжасты сен  менен артық  білмейсің. Олжастың жауы – қазақ болған емес. Және болмайды да. 
Әмірхан Балқыбек: Олжас аға орыстың «Игорь жасағы туралы жырына» академиялық сипаттағы үш  түзету енгізді. Олар түзетуді қабылдады. Бірақ  ешқашан біздің ұлттық мақтанышымызды, маңдайалды жырымызды «қазақтың ақыны түзетіп еді», – деп айтпайды, айта алмайды. Академик Лихачевтің шекпенінен шыққан орыс шовинист ғалымдарының намысы жібермейді.  Бұның өзі қазақтың түйсігінің, парасат-пайымының  жоғары екенін байқатады. Егер Олжас Сүлейменов өз ана тілінің табиғатын түсінбесе, түркі тілін білмесе, орысты мойындата алар ма еді?! Егер Олжекең Андрей Вознесенский, Роберт Рождественский, Евгений Евтушенкомен, т.б. дос болмаса, оны орыстың осындай шовинистері шыдатпас еді.
Орыс қаламгерлері  «Орыс әдебиетін еврейлер құртты», – дейді. Шын мәнінде, қазір орыс әдебиетін көтеріп, өзге ұлтқа танытып, салмақты  сыйлық алып жатқан еврейлер немесе өзге ұлт өкілдері. Орыстың ұлттық әдебиеті тасада қалып жатқан соң, жергілікті шовинистер орысша жазатын басқа ұлт өкілдеріне тізесін батырғысы келеді. Сосын орыс ұлттық әдебиетінің сынуы – орыстың ұлттық рухының сынуын көрсетеді. Біз қазір «музыкамыз еуропаланып бара жатыр», – деп дабыл қағып жатырмыз ғой, орыстың музыкасы баяғыда еуропаланып кеткен. Құдайға шүкір, біз Құрманғазы мен Нұрғисаның күйін күн сайын естиміз. Ал орыс телеарналарынан орыстың ұлттық музыкасы түгілі, Свиридов пен Гаврилиннің өзін сирек естисіз. Демек, орысқа қарағанда, «біздің ұлттық рухымыз жоғары» деген сөз.
Аманхан Әлім: Кітаптың таралымы тек біздің ел үшін емес, бұрынғы ТМД елдері  үшін қиын мәселе болып тұр. Кеңес Одағы кезінде әрбір танымал орыс қаламгерінің кітабы  миллиондаған данамен шығатын. 
Әмірхан Балқыбек: Кеңес Одағы тараған кезде  Юлия Друнина, Борис Примеров деген ақындар «біз мұндай масқараға төзе алмаймыз» деп өздеріне өздері қол жұмсаған.
Аманхан Әлім:  Борис Примеров «СССР-мен қоштасу» деген өлең жазып, өзін-өзі өлтірді. Друнина машинаның газына уланып, өз өміріне үкім шығарды. Әдеби байланыс үзілгеннен кейін, бұрынғы танымал ақындар өз отанында ғана оқылатын дәрежеге жетті. Шын мәнінде, іздесең, кітабын табасың ғой. Менімен кейбір қатарлас ақындар өзін, Мақатаевты, Айбергеновті, Жұмекенді оқиды да,  соған малданып, мәз болып жүреді. Ақын-жазушы үшін басқа ұлттың әдебиеті мен мәдениетін білмеу – қылмыспен пара-пар. Мағжан мен Ахмет «Еуропа әдебиеті мен мәдениетін білуіміз керек», – дегенді баса айтқан. Өзгенің озық мәдениетін меңгеріп, ұлттық тамырымыздан ажырап кетпеуіміз керек.
Жас қазақ: Аға буын «әдебиеттің алтын ғасыры артта қалды» десе, жас буын «қазақ әдебиетінің алтын ғасыры енді туады» деп айқайлайды. Сіздер жастар әдебиетіне қандай баға бересіздер? Олардың экспериментке баруы, форма іздеуі сіздерді қанағаттандыра ма? Бүгінгі жас қаламгерлердің аға буыннан артықшылығы мен кемшілігі неде?
Аманхан Әлім: Мен әдебиеттің «алтын ғасыры», «күміс ғасыры», «қола ғасыры» дегенді түсінбеймін. Әдебиет белгілі бір кезеңмен шектелмейді. Әдебиет – мәңгілік қозғалыс үстіндегі процесс. Кейбіреулер айтатындай, «жастар поэзиясы,  прозасы жоқ» деген бекер сөз. Жаңғақ ағашы жемісін жиырма-жиырма бес жылдан соң береді екен. Әдебиеттегі жастарда уақыт өте келе сөзсіз өзінің «сапалы жемісін» береді. Жастардың ең басты кемшілігі – тілі жұтаң, сөздік қоры аз. Маған Мақсат Мәлік деген жігіттің «Ажалмен сұхбат» атты әңгімесінің идеясы ұнады. Әттең, оның ең үлкен кемшілігі – тілі жұтаң. Қалада тұрып та тілді терең меңгеруге болады. Бірақ, өкінішке қарай, жастар тілдік қорын байыту тұрғысынан ізденбейді. Архаизмді қойын кітапшасына тізіп алып, өлең жазатын ақындар бар. Сосын келсін, келмесін қолдана береді. Ұлттың сөзін табиғатыңа сіңіруің керек қой. Біреулер отырып алып, форма іздейді. Форма – сенің жандүниең. Форма – жанды құбылыс, жанды процесс. Егер жанды болса, мен ешқандай  формаға қарсы емеспін. Таланты таусылған кейбіреулер әртүрлі изм-ді іздейді. Әртүрлі қитұрқылық жасайды. Себебі, таусылған талантын ақтау керек.
Әмірхан Балқыбек: Әр буынның ұлыларды бере беруі шарт емес. Меніңше, әр буынның өзі өмір сүрген уақытқа байланысты парызы мен міндеті бар. Бір буын поэзияда мықты болса, енді бір буын прозада оза шығуы мүмкін. Енді бір буын әдебиетті дәріптеу мен насихаттауда жақсы көрінуі ықтимал. Орыс әдебиетінде XX ғасырдың басында философия шырқау шыңына көтерілді. Орыс философтары ұлттық әдебиетін негізге ала отырып, орыстың философиясын қалыптастырып қана қойған жоқ, жазушылардың шығармашылығын насихаттады. Ал қазақта философия ғылымының докторлары мен кандидаттары бар, бірақ  философтар жоқ секілді. Біздің жастардың үлкен кемшілігі: кітап оқымайды. Танылып қалған жас ақын-жазушының өзі «Аға, қандай кітап оқуға кеңес бересіз?», – деп сұрайды. Тіпті кейбірі «талантты адам көп оқыса, талантынан ажырап қалады» дегенге саятын әңгіме айтады. Бұл не сөз?  Әлемдік әдебиетті білмеген соң, ізденбеген соң, өзін-өзі алдайды. Рас, адам өзі көріп, білген, түйсінген нәрсені жазуы тиіс. Бірақ, өзің білетін нәрсені шебер жазуың үшін де талантпен қоса, білім керек қой. Әдебиетте өзгені қайталамас үшін де.   
Аманхан Әлім: «Талант бір пайыз, қалған тоқсан тоғыз пайыз еңбек болуы керек», – деген сөзді, шынымды айтсам, ұнатпаймын. Қаламгер еңбектеніп, ізденуі тиіс. Еңбектенген осы екен деп, отыра қалып, жаза беруге болмайды. Көп жазу – таланттың көрсеткіші емес. Біз қазір көркем жазу мен публицистиканы жаңылыстырып алдық. Аршын Нұрбақыт деген жігіттің өлеңдерін оқып, қарным ашты. Ақындық мүмкіндігі шектеулі. Егер сол жігіт проза жазса, тәп-тәуір жазушы болып кетуге қабілеті жетеді. Кезінде Әбіш Кекілбаев, Қабдеш Жұмаділов, Дүкенбай Досжан ағамыз да өлең жазды. Олар жақсы ақын болатын. Дегенмен, прозада қабілеті анағұрлым жоғары екенін білді. Өкінішке қарай, қазір проза «прозаизм»-ге айналып кетті. Тіпті поэзияның өзі «прозаизм»-ге айналып барады. 
Әмірхан Балқыбек: Аршында табиғилық, тазалық бар. Жандүниесі – ақынның жандүниесі. Бір кемшілігі болса, осы күнге дейін сауатты, жанашыр редактордың қолына түспей жүргендігі деуге болады. Яғни, бұл – Аршынның емес, аға-апаларының айыбы.
Жас қазақ: Бір сұхбаттасқанымда Есенғали Раушанов: «Қазір қайсы ауылға барсаңыз, «өз жазушысы, өз ақыны» бар. Мүшәйрада сол рудың ақыны сыйлық алуға тиіс. Оған ат мінгізіп, шапан жаппаса, әкімшілік бәлеге қалады. Бұған, яки бұл тобырға қалаларда қаптап жүрген халтурщиктерді қосыңыз. «Жүре берсін, не зияны бар» деуіңіз мүмкін ғой. Жүре берсін, бірақ тек жазушы атын былғамай жүрсе екен», – деп еді. ...Шынында да, қазір мүшәйра әділетті өтпей ме?
Аманхан Әлім: Өкінішке қарай, әдебиетте тізім жасау бар. Бұл – кеңес кезеңінен келе жатқан үрдіс. Сол тізімнен түспейтіннің бірі – Тыныштықбек. Әмірхан мақала жазса да Тыныштықбек жүреді, басқа жазса да Тыныштықбек жүреді. Шынымды айтсам, Тыныштықбектің алғашқы кездегі өлеңдері туралы мақтап, жақсы пікір айтқанмын. Соған қарамай, соңғы кезде жазған өлеңдерін қабылдай алмаймын.
Өтежан ағамыз айтушы еді: «Аманхан, сен кеше менің атымды газеттен көрдің бе? Мен тізімнің ішінде жүрмін». «Аға, тізімде сіздің аты-жөніңізді көрмедім», – десем, «Қызықсың ғой, «т.б»-ның ішінде жүрмін»,  – дейтін. Ол кісі ащы да болса, шындықты айтатын. Рас, мүшәйрада да жүлделі орынды сондай белгілі бір топ, белгілі бір адамдар алады. Тіпті мүшәйрада кімнің орын алатыны қағидаға айналып кеткен. 
Әмірхан Балқыбек:  Тыныштықбек аға – мықты ақын, ұлы ақын. Аманхан аға, сізде жақсы ақынсыз, ұлы ақынсыз. Сіздің есіміңіз де Есенғали Раушанов бастап, кейінгі жастар қоштап, жиі аталады. Сізді сыйлайтындардың ішінде біз де бармыз. Сосын ақынның шау тартқанша, шабытты өлең жаза беруі мүмкін емес. Кезінде Гетенің де сыр бергені аңғарылған. Біз бүгін жасы жетпістен асса да мүшәйрадан мүшәйраға жүгіріп, жүлдеден жүлде қоймай жүрген Жұмекен, Мұқағали, Төлегендерді көз алдымызға елестете алмаймыз ғой. Бәріне уақыт төреші емес пе?!

Аягүл МАНТАЕВА

Пікірлер

Аватар пользователя Сана
Сана 11 11, 23:47

Туфта!

Аватар пользователя жанна
жанна 15 11, 08:59

Екі ақын жақсы пікір-таластырыпты. Ұнады. Мұндай сұхбаттар керек.

Аватар пользователя расти
расти 15 11, 16:35

сіздерден іс-тәжірибеден өтуге бола ма?

Аватар пользователя Оқырман
Оқырман 16 11, 12:45

Тыныштықбек аға – мықты ақын, ұлы ақын. Аманхан аға, сізде жақсы ақынсыз, ұлы ақынсыз.
Осындай сөзден жауыр болдық. Шөмішбай да ұлы ақын. Иранбек те ұлы ақын. жалпы, қазіргі тірі ақындардың ішінде, қазақтарда ұлы ақын бар ма? Әй, қайдам?!

Аватар пользователя сағындық Ақтау
сағындық Ақтау 16 11, 16:34

Жақсы пікірталас. Өзіңді де өзгені де өсіретін осындай ойлар, білгеніңді толықтырасың, жоғыңды аласың. Тек Аманхан ағамызға айтарымыз-өзі айтқандай өзгелерді де тыңдай білу керек, ауылға келіп 2-3 апта жатып кетсін, қасаңсып бара жатқан тамырларына қан жүгіртіп қайтсын.

Аватар пользователя Турашылов
Турашылов 17 11, 16:16

Біздің баяғыдан бері "Қазақ әдебиеті" деп келе жатқанымыз - ру-тайпалық деңгейдегі әдебиет қана. Барша қазаққа "мынау біздің әдебиетшіміз" деп, ұялмай айтатын адамдарымыздың өзі саусақпен санарлық қана. Өзін шығармашылық еңбектің адамымын деп кеудесін сағатын кісі алдымен жалпы елге танылсын. Ал енді Нобель сыйлығы жайлы айтатын болсақ, тап қазіргідей сарынмен біздің қазақ алдағы жүз жыл түгіл мың жылда да Нобель сыйлығын ала алмайды. Құр былшылдың кімге керегі бар?

Аватар пользователя Гость
Гость 18 11, 14:51

Қалай десе де Аманхан Әлім мен Әмірхан Балқыбек түсінген адамға біраз нәрсе айтыпты. Рахмет! Әмірханның басын сыйлаймын.

Аватар пользователя Болашақ журналист
Болашақ журналист 04 12, 13:16

Өте сауатты, әрі қоғамға қажетті материал. Түсінген адамға бұл сұхбат көп пайдасын береді, әсіресе журналисттерге. Қазіргі журналист сымақтар осындай жазбаларды жазып үйреніңіздер! Эмоция жоқ, грамматикалық қате жоқ, айтар ойы бар, мәселе көтерген, ойландыратын мақала. Мен мақалаларды көп оқимын, бірақ осындай сауатты мақаланы көріп, бір қуанып қалдым! Автор, жарайсыз!!!

Аватар пользователя Гость
Гость 07 12, 11:00

Аягүл, жақсы ұйымдастырыпсың. Мәледес!

Аватар пользователя Гость
Гость 13 12, 10:53

Әмірханның басын сыйлаймын? Бірақ ол ақын емес қой

Аватар пользователя Гость
Гость 15 12, 20:21

Әмірхан Т-лардың, таланттылардың бәрін ұрып кететін кемеңгер ақын ғой, несіне таласасыңдар-ей!

Аватар пользователя Умит
Умит 23 12, 10:18

Жаксы материал! Расында адебиетте жастардын шынга жете алмауы аға-апалардың айыбы. Ага буыннын кейбиреулери жастарды колдамак тугили, жазгандарына мурнын шуйирип карайды!

Пікір қосу

CAPTCHA
Этот вопрос задается для того, чтобы выяснить, являетесь ли Вы человеком или представляете из себя автоматическую спам-рассылку.
15 + 4 =
Решите эту простую математическую задачу и введите результат. Например, для 1+3, введите 4.

Өзге жаңалықтар

Мінбер

Антитеза

Бораттың фильміне көзқарас

Ержан ҚАЗЫХАНОВ

Жамбыл АХМЕТБЕКОВ